Cara Guna Inhaler dengan Betul Semasa Sesak Nafas

Apabila nafas berbunyi, dada terasa ketat atau batuk tidak berhenti, inhaler boleh membantu ubat sampai terus ke saluran pernafasan. Namun, cara guna inhaler yang tidak tepat boleh menyebabkan hanya sedikit ubat masuk ke paru-paru. Ramai pesakit menekan inhaler terlalu awal, menyedut terlalu laju atau terus menghembus nafas selepas sedutan – semuanya boleh mengurangkan kesan rawatan.

Inhaler bukan sekadar alat untuk digunakan ketika sesak nafas. Ada inhaler pelega yang digunakan apabila simptom datang, dan ada inhaler pencegah yang perlu digunakan secara berkala walaupun anda berasa sihat. Jenis, dos dan kekerapan penggunaannya perlu mengikut arahan doktor atau label ubat anda.

Kenal pasti jenis inhaler anda dahulu

Teknik yang betul bergantung pada jenis inhaler. Dua jenis yang paling biasa ialah inhaler dos bermeter atau metered-dose inhaler (MDI), iaitu alat berbentuk silinder yang perlu ditekan untuk melepaskan semburan, dan inhaler serbuk kering atau dry-powder inhaler (DPI), yang diaktifkan melalui sedutan nafas.

Bagi MDI, anda perlu menyedut perlahan dan dalam serentak dengan menekan kanister. Bagi DPI pula, anda perlu menyedut dengan lebih kuat dan cepat supaya serbuk ubat dapat masuk ke saluran pernafasan. Sebab itu, jangan meniru teknik ahli keluarga hanya kerana mereka juga menggunakan inhaler. Periksa nama alat dan minta doktor atau ahli farmasi tunjukkan langkah yang sesuai.

Warna inhaler kadangkala memberi petunjuk, tetapi ia bukan peraturan tetap. Inhaler biru sering digunakan sebagai pelega, manakala inhaler warna lain mungkin mengandungi ubat pencegah atau gabungan ubat. Sentiasa rujuk label, kerana warna dan kandungan boleh berbeza mengikut jenama.

Cara guna inhaler jenis semburan atau MDI

Sebelum mula, duduk atau berdiri tegak supaya paru-paru boleh mengembang dengan baik. Tanggalkan penutup muncung dan periksa bahagian dalamnya bersih, tanpa habuk atau benda asing. Goncang inhaler selama beberapa saat. Jika inhaler baru, lama tidak digunakan atau mengikut arahan produk, ia mungkin perlu diuji sembur terlebih dahulu.

Hembus nafas perlahan-lahan ke arah lain sehingga paru-paru terasa selesa kosong. Jangan hembus ke dalam muncung inhaler kerana lembapan boleh menjejaskan ubat. Letakkan muncung di antara bibir dan rapatkan bibir di sekelilingnya.

Mulakan sedutan nafas secara perlahan dan dalam. Pada masa yang sama, tekan kanister sekali untuk melepaskan satu sedutan ubat. Teruskan tarik nafas perlahan selama kira-kira tiga hingga lima saat, kemudian keluarkan inhaler dari mulut dan tahan nafas sehingga 10 saat jika mampu. Selepas itu, hembus nafas perlahan-lahan.

Jika doktor menetapkan dua sedutan, tunggu kira-kira 30 hingga 60 saat sebelum mengulangi langkah yang sama. Jangan tekan inhaler dua kali secara berturut-turut sebelum menarik nafas. Ubat akan lebih mudah melekat pada lidah atau tekak, bukan sampai ke paru-paru.

Spacer menjadikan cara guna inhaler lebih mudah

Spacer ialah tiub berongga yang disambungkan antara inhaler dan mulut. Alat ini amat membantu kanak-kanak, warga emas, pesakit yang sedang tercungap-cungap, atau sesiapa yang sukar menyelaraskan tekanan pada inhaler dengan sedutan nafas.

Untuk menggunakannya, pasang inhaler pada hujung spacer dan goncang alat tersebut. Hembus nafas ke luar, letakkan muncung spacer pada mulut, kemudian tekan inhaler sekali. Sedut perlahan dan dalam, tahan nafas jika boleh, sebelum menghembus perlahan. Bagi kanak-kanak kecil yang menggunakan penutup muka, satu semburan biasanya diikuti beberapa kali tarikan nafas biasa mengikut arahan doktor.

Kelebihan spacer bukan bermaksud setiap orang wajib memilikinya. Namun, ia sering meningkatkan jumlah ubat yang sampai ke paru-paru dan mengurangkan ubat yang tertinggal dalam mulut. Spacer perlu dicuci mengikut arahan pengeluar dan dikeringkan sepenuhnya. Jangan berkongsi spacer tanpa pembersihan yang betul.

Cara menggunakan inhaler serbuk kering atau DPI

DPI tidak perlu digoncang seperti MDI. Sesetengah alat memerlukan anda memulas, menolak tuil atau memasukkan kapsul ubat terlebih dahulu. Ikut arahan khusus pada alat kerana kaedah memuatkan dos berbeza antara jenama.

Selepas dos tersedia, hembus nafas jauh dari inhaler. Kemudian rapatkan bibir pada muncung dan sedut dengan kuat serta dalam melalui mulut. Jangan hembus ke dalam alat kerana kelembapan daripada nafas boleh menyebabkan serbuk bergumpal. Tahan nafas sehingga 10 saat jika mampu, kemudian hembus perlahan.

Pesakit yang terlalu lemah, kanak-kanak kecil atau individu yang sangat sesak nafas mungkin tidak mampu menarik nafas dengan cukup kuat untuk sesetengah DPI. Dalam keadaan ini, doktor mungkin mempertimbangkan jenis alat lain. Jangan tukar inhaler sendiri hanya kerana satu alat kelihatan lebih mudah digunakan.

Kesilapan yang membuat inhaler kurang berkesan

Kesilapan paling lazim ialah tidak menghembus nafas sebelum mengambil ubat, menyedut terlalu cepat bagi MDI, atau menyedut terlalu perlahan bagi DPI. Ada juga pesakit yang tidak menahan nafas selepas sedutan, lalu ubat terus keluar semula bersama hembusan nafas.

Satu lagi masalah ialah penggunaan inhaler pencegah hanya apabila sesak nafas berlaku. Inhaler pencegah berfungsi mengawal keradangan saluran pernafasan dari masa ke masa. Ia mungkin tidak memberi kelegaan serta-merta seperti inhaler pelega. Jika anda tidak pasti inhaler mana yang perlu digunakan setiap hari dan mana yang digunakan ketika simptom muncul, bawa semua ubat anda untuk disemak.

Bagi inhaler yang mengandungi steroid sedutan, berkumur dan ludahkan air selepas penggunaan. Langkah ringkas ini membantu mengurangkan risiko suara serak atau jangkitan kulat di mulut. Jangan berhenti ubat pencegah secara tiba-tiba tanpa berbincang dengan doktor, walaupun simptom telah berkurang.

Semak juga baki dos pada inhaler. Sesetengah inhaler mempunyai kaunter dos, manakala sesetengah yang lain tidak. Inhaler yang masih berbunyi apabila digoncang tidak semestinya masih mempunyai ubat mencukupi. Catat tarikh mula digunakan dan dapatkan bekalan baharu sebelum ia habis, terutama jika anda kerap mengalami simptom.

Bila sesak nafas memerlukan rawatan segera

Inhaler pelega boleh membantu simptom ringan hingga sederhana, tetapi ia bukan alasan untuk menunggu terlalu lama apabila keadaan semakin teruk. Dapatkan rawatan segera jika anda sukar bercakap dalam ayat penuh, bibir atau jari kelihatan kebiruan, dada terlalu ketat, mengantuk atau keliru, atau tidak lega selepas menggunakan inhaler mengikut pelan rawatan doktor.

Kanak-kanak yang bernafas terlalu laju, tulang rusuknya jelas tertarik ke dalam semasa bernafas, enggan minum, atau kelihatan lesu juga perlu diperiksa dengan segera. Untuk pesakit asma, keperluan menggunakan inhaler pelega semakin kerap boleh menandakan kawalan asma tidak memadai walaupun simptom akhirnya reda.

Di Klinik Haramain, pesakit yang datang dengan sesak nafas boleh diperiksa terus oleh doktor tanpa temujanji, termasuk di luar waktu pejabat. Doktor akan menilai punca seperti asma, jangkitan saluran pernafasan, alahan atau masalah lain, memeriksa tahap oksigen dan menentukan sama ada rawatan di klinik mencukupi atau rujukan hospital diperlukan.

Bawa inhaler anda semasa pemeriksaan

Jangan hanya sebut nama atau warna inhaler ketika berjumpa doktor. Bawa alat sebenar, spacer jika ada, serta senarai ubat lain yang digunakan. Doktor atau ahli farmasi boleh melihat teknik anda dalam beberapa minit dan membetulkan kesilapan yang mungkin berlaku selama berbulan-bulan.

Simpan inhaler di tempat yang kering, tidak terlalu panas dan jauh daripada capaian kanak-kanak. Jangan tinggalkan dalam kereta untuk tempoh lama, terutama cuaca panas, kerana haba boleh menjejaskan alat dan kandungan ubat. Jika muncung tersumbat, bersihkan mengikut arahan produk, bukan dengan mencucuk objek tajam.

Teknik yang betul memberi peluang terbaik untuk ubat berfungsi seperti sepatutnya. Jika anda masih kerap sesak nafas, terjaga pada waktu malam kerana batuk atau ragu-ragu tentang cara penggunaan, datang untuk semakan – lebih baik betulkan teknik dan pelan rawatan sebelum serangan menjadi lebih berat.

Maklumat pada halaman ini disediakan untuk tujuan pendidikan dan bukan pengganti nasihat perubatan, diagnosis atau rawatan. Dapatkan nasihat doktor untuk keadaan anda sendiri.